Buda ve Sarmaşık
Kesme Yöntemiyle Bitki Çoğaltma
Kısa cevap: Bitki çoğaltma kesme ile nasıl yapılır sorusunun özeti şu: Sağlıklı bir ana bitkiden 8-15 cm uzunluğunda bir sürgün kesersiniz, alt yaprakları temizlersiniz, kesim yerini suya veya nemli harca yerleştirirsiniz. Ardından ılık, aydınlık ama doğrudan güneş almayan bir yerde köklenmeyi beklersiniz. Çoğu yumuşak gövdeli bitkide bu süre 2-4 haftadır. Odunsu türlerde 6-10 haftayı bulabilir.
Kesim (Çelik) Yöntemi Nedir?
Çelikle çoğaltma, ana bitkiden alınan bir parçanın kendi köklerini geliştirmesidir. Yeni bitki, ana bitkinin birebir kopyasıdır. Yani çiçek rengi, yaprak deseni ve büyüme şekli aynı kalır. Tohumdan üretimde bu garanti yoktur.
Bu yöntem hem ucuzdur hem de hızlıdır. Budama yaparken kestiğiniz sağlıklı dalları çöpe atmak yerine değerlendirebilirsiniz. Budama ve şekillendirme çalışması ile çoğaltmayı aynı güne denk getirmek pratik bir alışkanlıktır.
Hangi Bitkiler Kesimle Kolay Çoğalır?
- Çok kolay: Sarmaşık (pothos), begonya, fesleğen, nane, ıtır, difenbahya, tradescantia.
- Orta: Sukulentler, biberiye, lavanta, sardunya, kauçuk, filodendron.
- Zor / sabır ister: Gül, ortanca, defne, zeytin, limon, mandevilla.
Yeni başlıyorsanız pothos veya nane ile deneyin. Suda köklenmeyi gözle görürsünüz, bu da motive eder.
Gerekli Malzemeler
- Keskin makas veya maket bıçağı
- Alkol veya kaynar su (aleti sterilize etmek için)
- Cam kavanoz ya da küçük saksı
- Perlit, kum veya torf ağırlıklı hafif harç
- Şeffaf poşet veya kesilmiş pet şişe (mini sera için)
- İsteğe bağlı: köklendirme hormonu (toz veya jel)
Harç seçiminde ağır bahçe toprağı kullanmayın. Çelik henüz kök salmadığı için fazla suyu tutan toprakta çürür. Toprak ve gübre seçimi konusundaki temel kural burada da geçerli: drenaj her şeyden önemli.
Adım Adım Uygulama
- Ana bitkiyi seçin. Hastalıksız, canlı yapraklı, çiçek açmayan bir bitki tercih edin. Çiçekli sürgün enerjisini köklenmeye ayıramaz.
- Doğru yerden kesin. Yaprağın gövdeye bağlandığı noktaya "boğum" denir. Boğumun 0,5-1 cm altından kesin. Kökler genelde buradan çıkar.
- Uzunluğu ayarlayın. 8-15 cm ideal. Üzerinde en az 2-3 yaprak, 1-2 boğum bulunsun.
- Alt yaprakları koparın. Suya veya toprağa girecek kısımda yaprak kalmasın. Kalırsa çürür ve suyu bozar.
- Büyük yaprakları yarılayın. Kauçuk gibi geniş yapraklılarda yaprağın yarısını kesin. Buharlaşma azalır.
- Kesiği kurutun (sadece sukulentlerde). Sukulent ve kaktüslerde çelik 1-3 gün gölgede bekletilir. Kesik nasır bağlar, sonra dikilir.
- Ortama yerleştirin. Suda köklendirecekseniz kavanozdaki suyun yalnızca alt boğumu örtmesi yeter. Harçta köklendirecekseniz kalemle delik açın, çeliği yerleştirin, çevresini hafifçe sıkıştırın.
- Nemi koruyun. Saksıyı şeffaf poşetle örtün. Poşet yapraklara değmesin. Günde bir kez 10 dakika havalandırın.
- Işığı ayarlayın. Parlak ama dolaylı ışık. Doğrudan öğle güneşi çeliği pişirir.
- Bekleyin ve kontrol edin. Suyu 3-4 günde bir değiştirin. Harçta hafif bir çekme hissi kök oluştuğunu gösterir.
Köklenme Süreleri
| Bitki | Yöntem | Süre |
|---|
| Pothos / sarmaşık | Su veya harç | 10-20 gün |
| Nane, fesleğen | Su | 7-14 gün |
| Sardunya | Harç | 2-4 hafta |
| Sukulent yaprağı | Kuru harç üstü | 3-6 hafta |
| Biberiye, lavanta | Harç | 4-8 hafta |
| Gül, ortanca | Harç + mini sera | 6-10 hafta |
Sudan Toprağa Geçiş
Kökler 3-5 cm olduğunda saksıya alın. Daha fazla bekletmeyin. Uzun süre suda kalan kökler yumuşak olur, toprağa uyum sağlamakta zorlanır.
- İlk hafta harcı sürekli hafif nemli tutun.
- İlk üç hafta gübre vermeyin. Kökler yanabilir.
- Yapraklarda geçici solma normaldir. Birkaç gün içinde toparlar.
En Sık Yapılan Hatalar
- Kör makas kullanmak: Ezilen doku çürür. Keskin ve temiz alet şart.
- Fazla su: Harç sırılsıklamsa çelik kararır. Sulama alışkanlıklarınızı çelik için yeniden ayarlayın.
- Çok fazla yaprak bırakmak: Bitki suyu buharlaştırır, kök yetişemez.
- Sürekli kontrol için çekiştirmek: Yeni kökler kırılır. Haftada bir bakış yeterli.
- Soğuk ortam: 18-24 °C aralığı idealdir. Kışın soğuk pencere önü köklenmeyi durdurur.
- Hasta bitkiden çelik almak: Yaprak biti veya mantar varsa sorun yeni bitkiye taşınır.
En Uygun Zaman
Son yazılar